Bursa Büyükşehir, Kayapa-Kuruçeşme Katı Atık Tesisi için bilimsel raporları açıkladı! İşte mecliste anlatılan tüm detaylar
- Mert Morava
- 15 Tem
- 6 dakikada okunur
Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin Temmuz Ayı 2. Oturumunda kamuoyunda tartışılan Batı Bölgesi Entegre Katı Atık ve Enerji Üretim Tesisi hakkında kapsamlı bir teknik sunum gerçekleştirildi. Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Dr. Ahmet Cihat Kahraman tarafından yapılan sunumda, Bursa'nın artan atık miktarından Hamitler Düzenli Depolama Sahası'nın doluluk oranına, Kayapa-Kuruçeşme'nin neden seçildiğinden çevresel güvenlik önlemlerine kadar birçok başlık bilimsel verilerle anlatıldı.
Kayapa-Kuruçeşme Katı Atık Tesisitartışmalarına mecliste kapsamlı brifing! Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 14 Temmuz'da gerçekleştirilen Temmuz Ayı 2. Oturumunda, kamuoyunda uzun süredir tartışılan Batı Bölgesi Entegre Katı Atık ve Enerji Üretim Tesisi hakkında kapsamlı bir bilgilendirme sunumu yapıldı. Bursa Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Dr. Ahmet Cihat Kahraman tarafından gerçekleştirilen sunumda, Bursa'nın mevcut atık yönetimi, mevcut depolama sahalarının kapasitesi, yeni tesis ihtiyacının gerekçeleri ve Kayapa-Kuruçeşme sahasının neden tercih edildiği ayrıntılı teknik verilerle meclis üyelerine aktarıldı.
Sunumda Bursa'nın her geçen yıl artan nüfusu ve buna bağlı olarak yükselen atık miktarının yeni yatırımları zorunlu hale getirdiği vurgulandı. Yetkililer, Batı Bölgesi Entegre Katı Atık ve Enerji Üretim Tesisi'nin bir tercih değil, mevcut veriler doğrultusunda Bursa'nın geleceği açısından planlanan önemli çevre yatırımlarından biri olduğunu ifade etti.
Bursa her gün 3 bin 500 ton evsel atık üretiyor
Mecliste paylaşılan verilere göre Bursa'da kişi başına günlük evsel atık miktarı yaklaşık 1,1 kilogram seviyesinde bulunuyor. Kent genelinde oluşan evsel atık miktarı ise günlük yaklaşık 3 bin 500 tona ulaşıyor.
Sunumda ayrıca günlük 525 ton evsel atığın bertaraf edildiği, 13 ton tehlikeli olmayan sanayi atığı ile tıbbi atıkların da ilgili tesislerde işleme alındığı bilgisi paylaşıldı.
Bursa'da oluşan atıkların ilçelere göre iki farklı düzenli depolama sahasına yönlendirildiği anlatıldı. Osmangazi, Nilüfer, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Karacabey, Orhaneli, Keles, Büyükorhan ve Harmancık ilçelerinden gelen atıkların yaklaşık yüzde 65'inin Yenikent (Hamitler) Katı Atık Düzenli Depolama Alanı'na ulaştırıldığı belirtildi.
Yıldırım, Kestel, Gürsu, Gemlik, Orhangazi, İnegöl, Yenişehir ve İznik ilçelerinden çıkan atıkların ise yaklaşık yüzde 35'inin Doğu Bölgesi (İnegöl) Katı Atık Düzenli Depolama Tesisi'nde bertaraf edildiği ifade edildi.
Hamitler'de doluluk oranı yüzde 86'ya ulaştı
Sunumda dikkat çeken başlıklardan biri de Yenikent (Hamitler) Düzenli Depolama Sahası'nın mevcut kapasitesi oldu.
Meclis üyeleriyle paylaşılan verilere göre tesisin doluluk oranı yüzde 86 seviyesine ulaştı. Mevcut kullanım temposunun devam etmesi halinde tesisin yaklaşık üç yıllık kullanım ömrünün kaldığı bilgisi verildi.
Yetkililer, Bursa'nın her gün ürettiği yaklaşık 3 bin 500 ton evsel atığın her yıl yaklaşık yedi stadyumu doldurabilecek büyüklükte bir hacme ulaştığını belirtti.
Sunumda, mevcut depolama sahasının ekonomik ömrünü 2030 yılına kadar tamamlayacağının öngörüldüğü aktarılırken, 2035 yılı itibarıyla ulusal mevzuat gereği belediye atıklarının en az yüzde 60'ının geri kazanılabilecek şekilde işlenmesinin yasal zorunluluk haline geleceği bilgisi de paylaşıldı.
Yetkililer, bu nedenle yeni tesis ihtiyacının ertelenemez hale geldiğini ifade etti.
Kayapa-Kuruçeşme neden seçildi?
Kamuoyunda en fazla merak edilen başlıklardan biri olan yer seçimine ilişkin de ayrıntılı bilgiler sunuldu.
Sunuma göre tesis alanı belirlenirken yalnızca boş arazi kriteri dikkate alınmadı. Yer seçimi sürecinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak toplam 31 farklı bilimsel kriter değerlendirildi.
Bu kriterlerin yaklaşık yüzde 60,92'sini doğal çevre başlığı oluşturdu.
Yeraltı ve yüzey sularına etkiler, toprak yapısı, rüzgar yönü, arazi kullanımı, heyelan riski, jeolojik yapı, flora ve fauna üzerindeki olası etkiler, doğal koruma alanları, tarım arazileri, yağış durumu, fay hatları, içme suyu havzaları ve zeytinliklere olan uzaklık gibi çok sayıda çevresel kriter analiz edildi.
Bunun yanında yerleşim alanlarına uzaklık, ulaşım altyapısı, kamuoyu etkisi, mülkiyet durumu, topoğrafya, enerji iletim hatları ve teknolojik uygulanabilirlik gibi sosyal, ekonomik ve teknik kriterlerin de değerlendirmeye dahil edildiği anlatıldı.
İki ayrı bilimsel çalışma yürütüldü
Sunumda yer alan bilgilere göre ilk kapsamlı yer seçimi çalışması 2014-2015 yıllarında İSTAÇ ile Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından hazırlanan Bursa Entegre Katı Atık Yönetim Planı kapsamında gerçekleştirildi.
Bu süreçte Kayapa-Kuruçeşme, Karaorman, Soğuksu, Keltaş, Kapaklıoluk ve Körekem sahaları karşılaştırıldı.
Daha sonra 2019 ve 2020 yıllarında yeni alternatif alanlar için yeniden değerlendirme yapıldı.
Atlas, Kabulbaba, Güngören, Muratlı-Hürriyet, Çamlıca, Seçköy, Yeniyörük ve Fethiye gibi bölgelerin de incelendiği ifade edilirken, yapılan puanlama ve teknik değerlendirmeler sonucunda Kayapa-Kuruçeşme sahasının en yüksek uygunluk skorunu aldığı bilgisi paylaşıldı.
Sunumda bağımsız bilimsel raporların yanı sıra Uludağ Üniversitesi akademisyenlerinin de çalışmalara katkı sunduğu belirtildi.
Kuruçeşme sahası için hangi teknik değerlendirmeler yapıldı?
Mecliste gerçekleştirilen bilgilendirmede, Kayapa-Kuruçeşme sahasının yalnızca mevcut boş alan özellikleri nedeniyle değil, kentin çevresel ve teknik ihtiyaçları dikkate alınarak değerlendirildiği aktarıldı.
Sunumda alternatif alanların karşılaştırılmasında; yerleşim bölgelerine uzaklık, arazi yapısı, hakim rüzgar yönü, mevcut yatırımlarla çakışma durumu, ulaşım maliyetleri ve tesisin kentle ilişkisi gibi başlıkların dikkate alındığı belirtildi.
Paylaşılan değerlendirme tablosunda Kuruçeşme sahasının en yakın yerleşim noktasına yaklaşık 1067 metre mesafede olduğu bilgisi verildi.
Sunumda ayrıca alanın makilik ve maden ruhsatlı bölgeler içerisinde bulunduğu, mevcut maden sahalarının doğal bir tampon bölge oluşturduğu ve hakim rüzgar yönü açısından kent merkezine doğrudan etki oluşturmayacak özelliklere sahip olduğu ifade edildi.
Yetkililer tarafından yapılan değerlendirmede, Kuruçeşme'nin yalnızca "boş bir alan" olduğu için değil; rüzgar, su kaynakları, nüfus hareketleri ve topoğrafik özellikler dikkate alınarak belirlendiği aktarıldı.
Eski tip depolama değil, entegre atık yönetim tesisi planlanıyor
Sunumda kamuoyundaki en önemli tartışma başlıklarından biri olan "çöplük kurulacağı" yönündeki değerlendirmelere ilişkin de teknik açıklamalar yapıldı.
Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan bilgilendirmede, eski nesil vahşi depolama yöntemleri ile planlanan yeni nesil entegre atık yönetim sistemi arasındaki farklara dikkat çekildi.
Eski sistemlerde atıkların doğrudan toprağa bırakıldığı, koku, sızıntı suyu ve görüntü kirliliği gibi sorunların kontrolünün daha zor olduğu ifade edilirken, yeni nesil sistemlerde atıkların kapalı tesislerde ayrıştırıldığı ve geri kazanım süreçlerinin uygulandığı belirtildi.
Sunumda planlanan tesis modelinin Mekanik Biyolojik Arıtma (MBT) sistemi üzerine kurulacağı aktarıldı.
Bu sistemde;
Karışık belediye atıklarının kapalı tesis içerisinde ayrıştırılması,
Geri kazanılabilir malzemelerin ekonomiye kazandırılması,
Biyobozunur atıkların biyometanizasyon tesislerinde işlenmesi,
Oluşan metan gazından elektrik enerjisi üretilmesi,
Kalorifik değeri bulunan atıkların Atıktan Türetilmiş Yakıta (ATY) dönüştürülmesi,
hedeflendiği bilgisi paylaşıldı.
Sunumda, işlem sonunda geri kazanılamayan kısmın ise özel standartlara sahip düzenli depolama alanlarında bertaraf edileceği belirtildi.
Koku ve hava kalitesi için hangi önlemler alınacak?
Kayapa-Kuruçeşme bölgesindeki vatandaşların en önemli endişelerinden biri olan koku konusunda da mecliste teknik bilgiler aktarıldı.
Sunumda tesisin kapalı sistem olarak çalışacağı, mekanik ayırma ve biyometanizasyon süreçlerinin açık ortamda gerçekleştirilmeyeceği ifade edildi.
Yetkililer tarafından aktarılan bilgilere göre tesis binalarında negatif basınç teknolojisi kullanılacak.
Bu sistemle bina içerisindeki havanın dışarı çıkmasının engelleneceği, kapı açıldığında dış ortam havasının içeri doğru çekileceği belirtildi.
Ayrıca tesis içerisinde oluşabilecek emisyonların biyofiltre sistemlerinden geçirilerek kontrol altında tutulacağı bilgisi paylaşıldı.
Yeraltı suları için çok katmanlı güvenlik sistemi
Sunumda çevresel hassasiyetlerin başında gelen sızıntı suyu konusu da ayrıntılı şekilde ele alındı.
Atıkların depolanacağı alanlarda uluslararası standartlara uygun geçirimsiz zemin teknolojisinin uygulanacağı belirtildi.
Paylaşılan teknik bilgilere göre sistem dört temel katmandan oluşacak:
1. Drenaj çakılı ve borulama sistemi
Sızıntı sularının toplanarak arıtma tesisine yönlendirilmesini sağlayacak aktif toplama sistemi oluşturulacak.
2. Koruyucu geotekstil tabaka
Alt yapıdaki membran sistemini fiziksel zarar ve yırtılmalara karşı koruyacak.
3. HDPE geomembran bariyer
1,5 ile 2,5 milimetre kalınlığındaki yüksek yoğunluklu polietilen tabakanın sızdırmazlık sağlayacağı belirtildi.
4. Sıkıştırılmış kil tabakası
En az 100 santimetre kalınlığındaki doğal bariyer ile zeminin geçirgenliğinin azaltılacağı ifade edildi.
Sunumda ayrıca sızıntı sularının özel arıtma tesislerinde işleneceği, yeraltı suyu gözlem kuyuları aracılığıyla düzenli takip yapılacağı ve ilgili kurumların denetim süreçlerinin bulunacağı aktarıldı.
Trafik yükü nasıl yönetilecek?
Bölge halkının merak ettiği konulardan biri olan ulaşım ve trafik etkisi konusunda da mecliste değerlendirme yapıldı.
Sunumda tesis nedeniyle mahalle ve köy içi trafik yükünün oluşmaması amacıyla bağlantı yolları planlandığı belirtildi.
Atıkların aktarma istasyonları üzerinden taşınmasıyla mevcut karayolu yükünün azaltılmasının hedeflendiği ifade edildi.
Paylaşılan verilere göre aktarma sistemiyle karayolu trafik yükündeki artışın yüzde 6 seviyesinden yüzde 3,5 seviyesine düşürüleceği, Bursa-İzmir karayolu üzerindeki ek trafik etkisinin ise yüzde 0,2 seviyesinde kalacağı öngörüldü.
Çöpten enerji, enerjiden tarım projesi
Sunumda tesisin yalnızca atık bertaraf noktası olarak değil, enerji ve sürdürülebilir tarım projeleriyle birlikte değerlendirilmesi planlandığı anlatıldı.
"Bursa Atık Isı Destekli Sera Projesi" kapsamında, tesisin enerji üretim süreçlerinden ortaya çıkan atık ısının değerlendirilmesinin hedeflendiği belirtildi.
Bu sistem sayesinde geleneksel fosil yakıtlara göre sera ısıtma maliyetlerinde yüzde 40 ila yüzde 75 arasında tasarruf sağlanmasının hedeflendiği ifade edildi.
Dört mevsim üretime uygun modern tarım kampüsü modeliyle yüksek katma değerli topraksız tarım uygulamalarının desteklenmesi planlandığı aktarıldı.
Dünyadaki örnekler üzerinden anlatıldı
Meclis sunumunda dünyadaki modern atık yönetim tesislerinden de örnekler verildi.
Danimarka'daki CopenHill ve Avusturya'daki Spittelau Waste Incineration Plant örnekleri üzerinden, modern kentlerde atık tesislerinin enerji ve çevre yatırımı olarak değerlendirildiği anlatıldı.
Ayrıca İstanbul'daki İSTAÇ Odayeri Katı Atık Düzenli Depolama Sahası tesisinde bulunan düzenli depolama, sızıntı suyu arıtma, çöp gazından enerji üretimi, tıbbi atık sterilizasyon ve yakma üniteleri örnek olarak gösterildi.
"Şeffaf ve halka açık tesis" vurgusu
Sunumun son bölümünde tesisin denetim ve şeffaflık sürecine ilişkin bilgiler paylaşıldı.
Tesiste Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yasal denetim süreçlerinin bulunacağı, çevresel izleme raporlarının takip edileceği belirtildi.
Ayrıca tesisin yalnızca teknik bir alan olarak değil, öğrencilerin, sivil toplum kuruluşlarının ve bölge halkının ziyaret edebileceği bir çevre eğitim merkezi olarak planlandığı ifade edildi.
Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin meclis sunumunda verilen bilgilere göre Batı Bölgesi Entegre Katı Atık ve Enerji Üretim Tesisi; atıkların azaltılması, geri kazanım oranlarının artırılması ve enerji üretimi hedefleriyle birlikte değerlendiriliyor.
Kayapa-Kuruçeşme sahasıyla ilgili karar sürecinin ise teknik raporlar, alternatif alan analizleri ve çevresel kriterler üzerinden yürütüldüğü aktarıldı.
Yorumlar